khach san bac ninh

Văn hóa - Giải trí
Tue, Day 12/03/2019 00:00 AM

[HÒA LONG, TP BẮC NINH] GIÊNG, HAI VỀ VỚI HỘI LÀNG DIỀM

     Cứ mỗi độ Giêng Hai, những người yêu say Quan họ đều mong: “Bao giờ cho đến hội Diềm/Cho tình thêm thắm, cho duyên thêm nồng”. Là nơi duy nhất trong 49 làng Quan họ gốc có đền thờ Vua bà- Thủy tổ Quan họ, lễ hội truyền thống làng Viêm Xá (còn gọi làng Diềm, xã Hòa Long, thành phố Bắc Ninh) đã trở thành điểm hẹn văn hóa, là nơi hò hẹn của các bọn Quan họ trong vùng và của hàng nghìn, hàng vạn du khách thập phương.

   

 Sự tích Vua Bà phát lệnh mở hội xuân được tái hiện sinh động tại ngày hội.

    Đến hẹn lại lên, lễ hội làng Diềm khai hội vào ngày 6-2 âm lịch để tưởng nhớ ngày Đức Vua Bà du xuân giáng hạ xuống ấp Viêm Trang. Từ chiều mồng 5, người dân trong thôn tổ chức lấy nước từ giếng Ngọc về làm lễ bao sái rồi cử hành dâng hương, tế lễ tưởng niệm Vua Bà. Đến tối, các bọn Quan họ tề tựu trước cửa đền hát thờ những làn điệu ca ngợi công đức Vua Bà: “Thủy tổ Quan họ làng ta/Những lời ca xướng Vua Bà sinh ra/Xưa nay, nam nữ trẻ già/Ai mà ca được ắt là hiển vinh”… Truyền rằng, Vua Bà là con gái Hùng Vương, trong ngày du xuân dự hội cướp cầu, bỗng gặp cơn phong vũ, bà và các thị nữ giáng hạ xuống Viêm Xá. Bà ở lại giúp dân dựng làng lập xóm, dạy dân trồng lúa, trồng dâu nuôi tằm, dệt lụa. Bà còn sáng tác ra các câu ca, dạy dân hát, tổ chức vui chơi theo lề lối riêng. Cuộc sống của người dân nơi đây nhờ thế mà ấm no và hạnh phúc, đời sống tinh thần lúc nào cũng tươi vui với câu hát mượt mà đằm thắm. Từ đó, lề lối ca hát ở làng Diềm lan rộng khắp vùng, đời nối đời trao truyền, phát triển thành nghề chơi Quan họ - nghệ thuật vui chơi ca hát đặc sắc, riêng có của quê hương Bắc Ninh-Kinh Bắc.

     Nhớ ơn Đức Vua Bà, trong lễ khai hội làng Diềm hàng năm đều có màn tái hiện sự tích Vua Bà phát lệnh mở hội xuân. Giữa không gian bãi hội đậm tình đất tình người Quan họ, hình tượng Vua Bà mặc trang phục màu vàng, khoan thai du xuân rồi phát lệnh mở hội. Khi ba quả cầu sơn đỏ được các thị nữ tung ra, trai gái trảy hội đua nhau cướp cầu, cùng lúc đó khắp không gian lễ hội vang câu Quan họ nghĩa tình nồng hậu. Thời gian tưởng như dừng lại, quá khứ và hiện tại giao hòa bởi câu hát, các liền anh liền chị Quan họ như đang kể lại câu chuyện của tiền nhân. Đắm mình trong bầu không khí ấy, du khách vừa tận hưởng làn điệu Quan họ cổ mộc mạc, nhuần nhị lại thấy được an ủi, vỗ về bởi sự rung động, xốn xang qua những luyến láy tinh tế, điêu luyện như giót vào tâm hồn người nghe những tâm sự thầm kín mơ màng, da diết…

     Người đóng vai Vua Bà được dân thôn Viêm Xá tuyển chọn kỹ lưỡng, là người có uy tín, sống nhân đức, dung mạo hiền hậu, đoan trang, thông minh; gia đình nền nếp, thuận hòa, không có tang bụi… Bà Lê Thị Thái, 65 tuổi là người vinh dự được dân làng tin tưởng chọn đóng vai Vua Bà gần 20 năm qua chia sẻ: “Là nông dân, trước đây tôi từng tham gia đội chèo của làng, thỉnh thoảng biểu diễn phục vụ bà con trong thôn xóm. Chẳng phải diễn viên chuyên nên lúc đầu nhận nhiệm vụ này, tôi cũng hồi hộp, áp lực lắm vì lo không biết thể hiện, biểu cảm thế nào cho giống với thần thái của Vua Bà - một nhân vật chỉ có trong huyền thoại nhưng lại được dân làng rất mực quý trọng, tôn thờ với công đức lớn lao như thế. Nhưng sau nhiều năm vào vai, được bà con dân làng động viên và tự học hỏi luyện tập từng bước đi khoan thai đến điệu bộ, cử chỉ từ tốn, điềm đạm, luôn giữ ánh mắt nhìn thẳng, nhìn xa với nét mặt nghiêm trang nhưng vẫn toát lên sự tươi vui… Đến bây giờ tôi nhập vai nhuyễn hơn, tự nhiên hơn. Cũng như bao người dân Viêm Xá, tôi luôn tự hào vì được góp chút sức bé mọn của mình vào việc gìn giữ thuần phong mỹ tục của làng…”.

     Lễ hội làng Diềm có sức hút bởi sự đậm đặc, phong phú của hoạt động ca hát Quan họ bao trùm toàn bộ không gian, thời gian với đầy đủ các hình thức diễn xướng Quan họ theo lề lối truyền thống. Về làng Diềm trong những ngày diễn ra lễ hội, ngoài ao làng, cửa đình, cửa đền rồi vào sâu các ngõ ngách trong làng đến gia đình các nghệ nhân Quan họ đều vọng vang tiếng hát còn nguyên vẹn lối xưa. Say mê nhất là những canh hát thâu đêm theo giọng cổ lề lối vừa mẫu mực vừa sang trọng. Còn giữ gìn được những lối sinh hoạt văn hóa truyền thống đặc sắc như vậy là vì trải qua năm tháng, làng Diềm vẫn luôn duy trì được các mối quan hệ giao lưu vốn có đồng thời mở rộng giao lưu với Quan họ các làng lân cận nên vào ngày hội các bọn Quan họ trong vùng đến tham dự rất đông. Bên cạnh hoạt động ca hát Quan họ thì những trò chơi dân gian như thi đấu vật, cướp cầu, đánh đu… hay thưởng thức món bánh khúc thơm bùi giản dị cũng sẽ khiến du khách có thêm nhiều trải nghiệm cảm xúc khó quên khi trảy hội làng Diềm.

     Năm nay, nhân dân Viêm Xá mở hội trong niềm vui mừng kỷ niệm 10 năm Dân ca Quan họ - “đặc sản” quê hương trở thành di sản thế giới với sức sống và diện mạo mới, ngày càng lan tỏa và trường tồn. Không gian lễ hội cũng đặc biệt hơn khi bên cạnh sự uy nghiêm, cổ kính của các di tích lịch sử văn hóa còn hiện diện các công trình mới được tỉnh Bắc Ninh đầu tư xây dựng như Nhà chứa Quan họ, Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh. Đền thờ Thủy tổ Quan họ cũng vừa được tỉnh quan tâm trùng tu, tôn tạo khang trang, mở ra một không gian văn hóa Quan họ đặc trưng, đậm vẻ đẹp huyền ảo, truyền thống, góp phần đưa Quan họ thêm vang xa, tỏa sáng.

Ban Tuyên giáo TĐ (Theo BNĐT)